Planując budowę przydomowej oczyszczalni ścieków należy zapoznać się z wymaganiami formalnymi oraz zaleceniami w celu uniknięcia podstawowych błędu.

Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków nie wymaga pozwolenia na budowę a jedynie zgłoszenia Prawo Budowlane Art. 29 ust. 3 „1. Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: .... 3) indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę;”

Pozwoleniem na budowę są objęte oczyszczalnie ścieków o wydajności powyżej 7,5 m3, odpowiada to ok. 50 użytkownikom.  Przydomowe oczyszczalnie ścieków wymagają jedynie zgłoszenia w starostwie powiatowym. Zgłoszenie takie powinno zawierać:
- rodzaj, zakres, sposób wykonania robót budowlanych,
- termin rozpoczęcia robót budowlanych,
- oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- projekt przydomowej oczyszczalni ścieków.

Na ogół druki zgłoszenia są dostępne w starostwie powiatowym. Do posadowienia  przydomowej oczyszczalni ścieków można przystąpić, jeśli w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu i nie później niż po upływie dwóch lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.

Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 5 m na dobę nie wymaga pozwolenia wodno-prawnego pod warunkiem, że oczyszczone ścieki wprowadza właściciel nieruchomości w granicach własnej działki do grunt lub cieku. Mówi o tym Prawo Wodne Art. 36.

„1. Właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie; prawo to nie stanowi prawa do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
2. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, z zastrzeżeniem ust. 3.
3. Nie stanowi zwykłego korzystania z wód:
1) nawadnianie gruntów lub upraw wodą podziemną za pomocą deszczowni;
2) pobór wody powierzchniowej lub podziemnej w ilości większej niż 5 m3 na dobę;
3) korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej;
4) rolnicze wykorzystanie ścieków lub wprowadzanie do wód lub do ziemi oczyszczonych ścieków, jeżeli ich łączna ilość jest większa niż 5 m3 na dobę.”

Kolejnym aktem regulującym wprowadzanie ścieków do gruntów jest Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Według § 11 ust. 5 tego rozporządzenia: „Ścieki pochodzące z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego mogą być wprowadzane do ziemi, w granicach gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
1) ilość ścieków nie przekracza 5,0 m3 na dobę,
2) BZT5 ścieków dopływających jest redukowane, co najmniej o 20%, a zawartość zawiesin     ogólnych, co najmniej o 50%,
3) miejsce wprowadzania ścieków oddzielone jest warstwą gruntu o miąższości, co najmniej 1,5 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych”.  Podobne wymogi dotyczą także inwestycji, w której odbiornikiem ma być środowisko wodne. W § 11 ust. 6 ww. rozporządzenia napisane jest: „Ścieki pochodzące z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego mogą być wprowadzane do urządzeń wodnych, w granicach gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
1) ilość ścieków nie przekracza 5,0 m3 na dobę,
2) ścieki odpowiadają wymaganiom dla oczyszczalni o RLM od 2 000 do 9 999 określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia,
3) najwyższy użytkowy poziom wodonośny wód podziemnych znajduje się co najmniej 1,5 m pod dnem tych urządzeń”. Tab. poniżej stanowi wspomniany w cytacie załącznik nr 1 do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. Przedstawia wartości wskaźników, jakie muszą spełniać ścieki oczyszczone, jeżeli ich odbiornikiem ma być środowisko wodne.

 Przy podejmowaniu decyzji o budowie przydomowej oczyszczalni ścieków często zachodzi konieczność uwzględnienia obecności innych budynków i budowli w otoczeniu działki, na której ma być posadowiona oczyszczalnia. Dlatego przed wybraniem modelu urządzenia należy sprawdzić, jakie obiekty znajdują się w pobliżu planowanej inwestycji, gdyż niejednokrotnie determinują one typ oraz miejsce posadowienia przydomowej oczyszczalni ścieków. Aktem prawnym, określającym wszystkie odległości, które należy zachować przy budowie oczyszczalni, jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z późniejszymi zmianami i poprawkami.
Z punktu widzenia inwestora ważne jest ustalenie, w jakim rodzaju zabudowy znajduje się nieruchomość. Jeśli w „zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej”, to „odległości urządzeń sanitarno-gospodarczych”, tj. „pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3 powinna wynosić, co najmniej:
- od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 5 m,
- od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 2 m”,
- od magazynów produktów spożywczych - 15 m.

Jeżeli nieruchomość znajduje się w zwartej zabudowie, to dwa pierwsze wymiary powinny zostać zwiększone odpowiednio do 15 m i 7,5 m, aczkolwiek jest to przypadek w praktyce bardzo rzadko spotykany, ponieważ zabudowa zwarta (centra miast) w większości przypadków jest skanalizowana.

Paragraf 37 ww. aktu prawnego zezwala na to, by „przepływowe, szczelne osadniki podziemne, stanowiące część przydomowej oczyszczalni ścieków gospodarczo-bytowych, służące do wstępnego ich oczyszczania, mogły być sytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie budynków jednorodzinnych, pod warunkiem wyprowadzenia ich odpowietrzenia przez instalację kanalizacyjną co najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych w tych budynkach.” Montowanie osadnika blisko domu ma istotne znaczenie, ponieważ przykanalik, powinien być przedłużeniem poziomu kanalizacyjnego wewnątrz budynku i przebiegać bez załamań. Usprawnia to spływ ścieku, wentylację oraz ogranicza straty ciepła.

Na terenach wiejskich bardzo często znajdują się studnie dostarczające wodę do spożycia dla ludzi. Strefa ochronna dla tego rodzaju urządzeń powinna wynosić 30 m „do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód”  oraz 15 m od osadnika gnilnego.

Do warunków lokalnych danej nieruchomości należy zaliczyć także rodzaj gleby oraz poziom wód gruntowych. Oba czynniki mają wpływ na wybór modelu oczyszczalni i zakres robót instalatorskich. Ocena warunków wodno-gruntowych powinna opierać się na wynikach badań geologicznych, tj. na pobraniu próbek z miejsca, w którym wstępnie zaplanowano umiejscowienie oczyszczalni. Ocena geologiczna gleby zawiera miąższność poszczególnych warstw z ich składem geologicznym, rzędną występowania wód gruntowych oraz porę roku, w jakiej przeprowadzono badania. Wysokość zwierciadła wody gruntowej ma istotny wpływ na rodzaj odbiornika ścieku oczyszczonego.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska możemy oddać ścieki w granicach gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, „jeżeli miejsce wprowadzania ścieków oddzielone jest warstwą gruntu o miąższości co najmniej 1,5 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych”. Jeżeli nieruchomość nie spełnia tego wymogu, a nie ma możliwości oddania ścieków do cieku naturalnego, to można zastosować przepompownię ścieków oczyszczonych. Jej zadaniem jest przetransportowanie ścieków na specjalnie utworzony nasyp tak, aby zachować wymaganą odległość 1,5 m. Rys poniżej przedstawia oczyszczalnie z drenażem rozsączającym w nasypie przy wysokim poziomie wód gruntowych.